Bilişsel davranışçı yaklaşım nedir?
Bilişsel davranışçı yaklaşım, bir durumu nasıl yorumladığımızın duygularımızı ve davranışlarımızı etkilediği fikrine dayanır. Çocuk ve ergenlerle yapılan çalışmalarda amaç; zorlayıcı düşünceleri fark etmek, bu düşüncelere farklı açılardan bakabilmek ve duygularla baş etmeye yardımcı olacak becerileri adım adım geliştirmektir. Bilişsel davranışçı yaklaşım, etkinliği araştırmalarla desteklenen yaklaşımlardan biridir.
Hangi konularda kullanılır?
- Kaygı ve korkular
- Sınav kaygısı (LGS, YKS ve okul sınavları)
- Öfke ve duygu düzenleme güçlükleri
- Özgüven ve olumsuz düşünce kalıpları
- Sosyal ilişkilerde zorlanma
- Ergenlik dönemine uyum
Çocuklarla ve ergenlerle nasıl çalışılır?
Görüşmeler çocuğun ya da ergenin yaşına ve gelişim düzeyine göre uyarlanır. Daha küçük çocuklarla hikâyeler, çizimler, oyunlar ve duygu kartları gibi somut etkinliklerden yararlanılır. Ergenlerle ise düşünce kayıtları, günlük yaşamdan örnekler ve birlikte belirlenen hedefler üzerinden daha yapılandırılmış bir çalışma yürütülür.
Görüşmelerde neler yapılır?
- Psikoeğitim: Duyguların, kaygının ve bedenin verdiği tepkilerin anlaşılması
- Duyguları tanıma: Duygulara isim verme ve yoğunluğunu fark etme
- Düşünceleri yakalama: “Kesin kötü geçecek” gibi otomatik düşünceleri fark etme ve sorgulama
- Beden odaklı beceriler: Nefes ve gevşeme egzersizleri
- Problem çözme: Zorlayıcı durumlar için adım adım plan yapma
- Ev çalışmaları: Görüşmede öğrenilen becerilerin günlük hayatta denenmesi
Ergenlerle çalışırken gizlilik
Ergenlerin kendini güvende hissederek paylaşımda bulunabilmesi için gizlilik büyük önem taşır. Görüşmelerde paylaşılanlar gizli tutulur; ebeveynlerle ergenin de haberdar olduğu genel bilgiler paylaşılır. Gizliliğin yasal ve etik sınırları sürecin başında hem ergenle hem aileyle açıkça konuşulur.
Ebeveynler sürece nasıl katılır?
Ebeveynlerle yapılan görüşmelerde çocuğun ya da ergenin öğrendiği becerileri evde nasıl destekleyebilecekleri konuşulur. Ailenin tutarlı ve destekleyici tutumu, öğrenilen becerilerin günlük yaşama aktarılmasına katkı sağlar.
Görüşmeler ne kadar sürer?
Görüşmeler genellikle haftada bir kez ve yaklaşık 45–50 dakika olarak planlanır. Sürecin süresi ele alınan konuya ve kişinin ihtiyaçlarına göre değişir; belirli aralıklarla birlikte değerlendirilir.